Mosina należy do naj­star­szych miast w Wiel­ko­pol­sce, pierw­sza wzmianka o mie­ście pocho­dzi z 1247 roku, kiedy to nazwa „Mosina” zna­la­zła się w doku­men­cie dzie­lą­cym Wiel­ko­pol­skę mię­dzy Prze­my­sława i jego brata Bole­sława Poboż­nego. Nazwa „Mosina” pocho­dzi od daw­nego wyrazu „Moszyna” ozna­cza­ją­cego miej­sce poro­śnięte mchem i pier­wot­nie doty­czyła rzeki.

Herb mia­sta powstał  dopiero po 1315 roku, więc w okre­sie kolo­ka­cyj­nym ( loka­cja odbyła się w 1302 roku ). Godło her­bowe mia­sta, czyli orzeł biały ( srebrny ) to widoma oznaka nada­nia go w cza­sach ksią­żę­cych bądź kró­lew­skich, gdy już się ukształ­to­wał, a więc wraz z powtórną loka­cją w XV stu­le­ciu, nigdy zaś w 1302 roku. Czer­wone pole tar­czy rów­nież świad­czy o takiej jego genezie.

Prawa miej­skie, mimo że miej­sco­wość była wła­sno­ścią pry­watną mógł nada­wać tylko władca ( Książę, król ), nato­miast wła­ści­ciel mógł być tylko ini­cja­to­rem lokacji.

Herb był jedną z oznak posia­da­nia przez osadę praw miej­skich, prak­tycz­nym wyra­zem jej praw­nego sta­tusu w dzie­dzi­nie gospo­dar­czej ( cechy, han­del, ist­nie­nie prawa do odby­wa­nia coty­go­dnio­wych tar­gów i dorocz­nych jar­mar­ków, spe­cy­ficz­nych form sądow­nic­twa, usta­la­nia norm praw­nych i prawa przyj­mo­wa­nia miesz­kań­ców – nada­wa­nia obywatelstwa.

 Naj­star­sze sta­no­wi­ska arche­olo­giczne w ziemi mosiń­skiej znaj­dują się na tere­nie Niwki, gdzie natra­fiono na obo­zo­wi­sko ludz­kie z młod­szej epoki kamien­nej z okresu kul­tury świder­skiej oraz młod­szej epoki kamien­nej – sta­no­wi­sko kul­tury tardenoaskiej.

Sta­no­wi­sko arche­olo­giczne znaj­du­jące się w Mosi­nie powszech­nie uważa się za jedno z cen­niej­szych. Bada­nia w tym miej­scu były pro­wa­dzone pod kie­run­kiem prof. J. Kostrzew­skiego. Kilka obiek­tów z epoki pre­hi­sto­rycz­nej wiąże się z kul­turą pomor­ską, m.in. cmen­ta­rzy­sko w Mosi­nie.

Naj­cen­niej­szym odkry­ciem ziemi mosiń­skiej był zespół sta­no­wisk arche­olo­gicz­nych w Sło­wińcu, gdzie natra­fiono na zespół kil­ku­na­stu osad z epoki wędró­wek ludów i sło­wiań­skich z okresu V w. p.n.e. – ZV w. W tym zespole osad­ni­czym  wystę­pują sta­no­wi­ska z epoki kamien­nej, pucha­rów lej­ko­wa­tych, kul­tury prze­wor­skiej i łużyc­kiej z zazna­cza­ją­cymi się wpły­wami rzym­skimi. Cały zespół w Sło­wińcu i oko­licy obej­muje krąg tery­to­rialny o pro­mie­niu bli­sko 30 km.

Prze­ło­mo­wym momen­tem dla mia­sta był rok 1302, kiedy to woje­woda kali­ski, Miko­łaj Przed­peł­ko­wic z rodu Łodziów nadał Mosi­nie prawa miej­skie. Do rze­czy­wi­stej loka­cji doszło dopiero w 1429 roku, kiedy to król Wła­dy­sław Jagiełło nadał Mosi­nie prawo mag­de­bur­skie, potwier­dzane i trans­u­mo­wane przez kolej­nych wład­ców Polski.

Zimą, na prze­ło­mie 1659 i 1660 roku, w dro­dze z wyprawy do Danii, sta­cjo­no­wała w mie­ście połowa cho­rą­gwi Ste­fana Czar­niec­kiego. Wraz z nią zatrzy­mał się tutaj na rekon­wa­le­scen­cję, po prze­by­tym cięż­kim tyfu­sie, pamięt­ni­karz Jan Chry­zo­stom Pasek. W 1793 roku Mosina, licząca 419 miesz­kań­ców i 75 domów drew­nia­nych, została włą­czona do zaboru pru­skiego. Mia­sto odwie­dził trzy­krot­nie cesarz Napo­leon Bona­parte, w 1807 roku pod­czas lustra­cji tere­nów, w 1812 kiedy masze­ro­wał na Moskwę i gdy poko­nany wra­cał do Paryża.

Miej­sce szcze­gólne w histo­rii Mosiny ma rok 1848. W koń­co­wej fazie Wio­sny Ludów mia­sto wraz z oko­li­cami było tere­nem oży­wio­nej dzia­łal­no­ści powstań­ców w walce z pru­skim zaborcą o wyzwo­le­nie naro­dowe. Inspi­ra­to­rem oporu był znany praw­nik i poli­tyk Jakub Krau­tho­fer – Kro­tow­ski. Jemu Mosina zawdzię­cza to, że 3 maja 1848 roku uro­czy­ście ogło­szono w Mosi­nie nie­pod­le­głość Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej zwa­nej rów­nież Rze­czy­po­spo­litą Mosiń­ską. Nie­stety, 8 maja prze­grana bitwa z Pru­sa­kami pod Roga­li­nem, zakoń­czyła patrio­tyczny zryw. Rzecz­po­spo­lita Mosiń­ska upa­dła, a Kro­tow­ski został wkrótce ujęty w Kona­rze­wie. W tym okre­sie mia­sto liczyło 800 mieszkańców.

 Do znacz­nego oży­wie­nia gospo­dar­czego mia­sta przy­czy­niła się budowa linii kole­jo­wej z Pozna­nia do Wro­cła­wia, która została uru­cho­miona w 1856 roku. Już w 1861 roku miesz­kało w Mosi­nie 1260 osób, a 20 lat póź­niej – 1663 osoby.W końcu XIX w. powstały w mie­ście orga­ni­za­cje, kie­ro­wane przez miej­sco­wych dzia­ła­czy, pod­no­szące ducha naro­do­wego miesz­kań­ców Mosiny.

Po wybu­chu powsta­nia wiel­ko­pol­skiego 27 grud­nia 1918 roku walki bar­dzo szybko ogar­nęły pro­win­cję. W samej Mosi­nie nie utwo­rzono oddzia­łów zbroj­nych, lecz powstańcy z Mosiny wal­czyli w skła­dzie bata­lionu śrem­skiego na zachod­nim fron­cie powsta­nia i pod Rawiczem.

Naj­now­sza histo­ria jest dla Mosiny bole­snym wspo­mnie­niem. Oddziały nie­miec­kie wkro­czyły do mia­sta 9 IX 1939 roku. Od razu zaczęły się aresz­to­wa­nia, (pierw­sze z 17/18 wrze­śnia) spo­śród miesz­kań­ców, któ­rych prze­trzy­my­wano w boż­nicy (dzi­siaj Izba Muze­alna), brano zakład­ni­ków. Po paro­dii pro­cesu sądo­wego 15 z nich roz­strze­lano publicz­nie na rynku 20 X 1939 roku. W cza­sie nie­miec­kiej oku­pa­cji z mia­sta wysie­dlono 57 rodzin (225 osób), aresz­to­wano i umiesz­czono w obo­zach zagłady 513 osób w tym 58 mosiń­skich dzieci. W mosiń­skich lasach w latach 1940 – 1943 doko­nano licz­nych mor­dów. Jed­nak mimo prze­śla­do­wań i ter­roru oku­panta od pierw­szych dni wojny spo­łe­czeń­stwo mia­sta i oko­lic sta­wiało opór oku­pan­towi hitle­row­skiemu. Dzia­łały w Mosi­nie grupy Związku Walki Zbroj­nej, Armii Kra­jo­wej, Związku Odwetu, Sza­rych Sze­re­gów.Wyzwo­le­nie mia­sta przez Armię Czer­woną nastą­piło 25 I 1945 roku. Po wal­kach o mia­sto, i po wej­ściu wojsk radziec­kich, odbyły się na rynku wybory lokal­nych władz. Pierw­szym bur­mi­strzem został Maciej Nowa­czyk. Po wyzwo­le­niu Mosina nale­żała do jed­nych z naj­in­ten­syw­niej roz­wi­ja­ją­cych się miast w Wiel­ko­pol­sce. Z nie­wiel­kiego, liczą­cego bez­po­śred­nio po zakoń­cze­niu dzia­łań wojen­nych bli­sko 5 tys. miesz­kań­ców mia­steczka, w roku 1980 wyro­sła Mosina na mia­sto ponad dwu­krot­nie większe.

W dzie­dzi­nie kul­tury: do powsta­łego w 1971 roku Mosiń­skiego Ośrodka Kul­tury dołą­czyła utwo­rzona w 1985 roku Izba Muze­alna, oraz w 1993 roku Gale­ria Miej­ska. Do licz­nych orga­ni­za­cji dołą­czył utwo­rzony w 1991 roku Mosiń­ski Klub Żeglar­ski oraz Sto­wa­rzy­sze­nie Pomocy Potrze­bu­ją­cym im św. Anto­niego. Gmina w latach 90 – tych nawią­zała sze­reg part­ner­skich kon­tak­tów z zagra­nicz­nymi mia­stami: z gminą Bun­scho­ten z Holan­dii, Szkołą w Olden­bur­guz Nie­miec, oraz z gminą Seelze z Nie­miec.

Zmiany, które nastą­piły w tych latach wpły­nęły na kie­ru­nek roz­woju, w jakim dziś podąża mia­sto. Roz­wi­nęła się lokalna przed­się­bior­czość, obec­nie na tere­nie gminy zare­je­stro­wa­nych jest ponad 2,5 tys. pod­mio­tów gospo­dar­czych; zain­we­sto­wano w ochronę środo­wi­ska, wybu­do­wano nowo­cze­sną oczysz­czal­nię ście­ków; mia­sto przy­go­to­wuje sze­roką ofertę inwe­sty­cyjną oraz sze­roki wachlarz loka­li­za­cji tere­nów pod budow­nic­two miesz­ka­niowe; pręż­nie działa Towa­rzy­stwo Budow­nic­twa Spo­łecz­nego, dzięki któ­remu na tere­nie gminy powstało i roz­wija się nowo­cze­sne osie­dle mieszkaniowe.

Dzięki tym dzia­ła­niom gmina Mosina stała się wyjąt­kowo atrak­cyj­nym miej­scem dla inwe­sto­rów, tury­stów, oraz miesz­kań­ców, a potwier­dze­niem tego jest fakt, iż liczba miesz­kań­ców wciąż wzra­sta, obec­nie gminę zamiesz­kuje ponad 25 tys. osób.

gmina i mia­sto Mosina	Pusz­czy­kowo
dane adre­sowe	dane adre­sowe
mia­sto Mosina	mia­sto Puszczykowo
gmina Mosina	rys histo­ryczny Puszczykowa
rys histo­ryczny Mosiny
komi­sa­riat Poli­cji — numery