Dlaczego drożeją śmieci w Mosinie? Burmistrz odpowiada

W Mosinie znów drożej za śmieci. Od stycznia 2026 roku mieszkańcy zapłacą 42 zł od osoby lub 14 zł za metr sześcienny wody miesięcznie. Choć podwyżka ma zmniejszyć wielomilionowy deficyt systemu, w gminie wrze. Burmistrz Dominik Michalak tłumaczy, że to efekt kosztów i ostatniego przetargu na zagospodarowanie odpadów.

Dlaczego opłaty za śmieci drożeją?

Jedna z mieszkanek poprosiła o wyjaśnienie, dlaczego rosną opłaty za odpady i czemu gmina nie podpisze umowy np. firmą Selekt, w której w przeszłości byliśmy udziałowcem (w 2016 r. Rada Miejska podjęła uchwałę w sprawie wyjścia z Selektu).

Burmistrz Dominik Michalak w odpowiedzi, zamieszczonej na stronie urzędu napisał: „Wysokość opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynika bezpośrednio z kosztów rzeczywiście ponoszonych przez gminę w związku z odbiorem i zagospodarowaniem odpadów.”

Jak tłumaczy gmina, założenia finansowe obejmują liczbę mieszkańców, masę wytwarzanych odpadów oraz koszty: odbioru i transportu, prowadzenia PSZOK, zagospodarowania, administracji i edukacji. Przy dotychczasowych stawkach luka w 2026 r. sięgnęłaby około 3,9 mln zł. Zdecydowana podwyżka do 42 zł/os. i 14 zł/m³ ma ją zmniejszyć, lecz nie likwiduje w całości. Wówczas opłata byłaby jeszcze wyższa.

Co pokazał przetarg na 2026 rok?

W październiku br. otwarto oferty na zagospodarowanie odpadów w 2026 r. Wpłynęły cztery propozycje: Clean City (Kamionna), PreZero Recycling Zachód (Czempiń), Wielkopolskie Centrum Recyklingu – WCR (Jarocin) i ALBA (Wrocław).

Najkorzystniejszą ofertę złożyło Wielkopolskie Centrum Recyklingu z Jarocina. Była to jedyna firma, która zdecydowała się podjąć wszystkich części tego zadania – z cenami: 4 398 569 zł – część 1, 4 185 000 zł – część 2, 2 991 600 zł – część 3. Natomiast 28 października przetarg dotyczący 4 części został unieważniony, z uwagi na to, że jedyna złożona oferta przewyższała kwotę, którą Zamawiający (Gmina) postanowił przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. Kwota znacząco przekroczyła próg, jaki ustanowili urzędnicy.

Dlaczego koszty rosną

W informacji zaprezentowanej na łamach magistratu, burmistrz wylicza czynniki niezależne od gminy, mające wpływ na stawki wywozu: „rosnące koszty zagospodarowania odpadów w regionalnych instalacjach (RIPOK), wzrost kosztów paliwa, energii i transportu, podwyżki tzw. opłaty marszałkowskiej [dla operatorów za nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu – przyp.red.], a także zwiększone wymagania dotyczące selektywnej zbiórki i recyklingu.” – tłumaczy Michalak.

SELEKT – decyzja sprzed lat i skutki dziś

Mieszkańcy pytają jednak, dlaczego nie można było wybrać innej, tańszej firmy. Członkami selektu są m.in. gminy: Brodnica, Czempiń, Komorniki, Kościan, Puszczykowo, Stęszew, Czempiń, a więc większość pobliskich i sąsiadujących z Mosiną samorządów.

Na pytanie mieszkańców burmistrz wyjaśnia: „Urząd nie może samodzielnie wybrać dowolnej firmy (…) jeżeli nie przystąpiła ona do procedury przetargowej lub złożyła gorszą ofertę.”

W 2016 r. Mosina wyszła ze Związku Międzygminnego SELEKT. „W mojej ocenie była to decyzja niekorzystna dla Gminy Mosina, ponieważ utraciliśmy możliwość uczestniczenia w szerszym systemie finansowym i organizacyjnym, który pozwalał na bardziej stabilne bilansowanie kosztów.” – podkreśla burmistrz.

Dodaje, że „powrót do struktur SELEKT-u obecnie nie jest możliwy”, bo „nasze miejsce zostało już zajęte przez inne samorządy, a ponowne przystąpienie wymagałoby uzgodnień formalnych, finansowych i infrastrukturalnych.”

Co robi teraz gmina?

Samorząd stawia na współpracę i analizę rynku. „Gmina Mosina aktywnie współpracuje z gminami skupionymi wokół Wielkopolskiego Centrum Recyklingu [spółka spod Jarocina, której jesteśmy udziałowcem] oraz Metropolii Poznańskiej” – wskazuje burmistrz. „Współpraca ta pozwala na wymianę doświadczeń, analizę rynku i koordynację działań, co w przyszłości może pomóc w ograniczeniu kosztów systemu.” – dodaje.

To właśnie do Wielkopolskiego Centrum Recyklingu w Jarocinie, Mosina przystąpiła kilka lat temu, wchodząc w porozumienie międzygminne. Jak uzasadniali mosiński włodarze, dzięki niemu gmina mogła korzystać z preferencyjnych stawek za zagospodarowanie odpadów, które są niższe niż ceny rynkowe.

– Podpisanie porozumienia gwarantuje nam dostęp do instalacji, która jest jedną z najnowocześniejszych w regionie – mówił w 2020 roku Radosław Łucka, kierownik referatu ochrony środowiska, rolnictwa i leśnictwa w Urzędzie Miejskim w Mosinie. Jak tłumaczył, wybór Jarocina był podyktowany przygotowywanymi przez Ministerstwo Środowiska zmianami w obliczaniu poziomów recyklingu i odzysku. Nowoczesna instalacja miała zapewnić gminie bezpieczeństwo w kontekście spełniania przyszłych wymogów prawnych i uniknięcia kar za zbyt niski poziom recyklingu.

Choć Jarocin leży około 70 kilometrów od Mosiny, władze gminy wskazywały, że różnica w kosztach składowania może zrekompensować wydatki na transport. Ówczesny burmistrz Przemysław Mieloch szacował, że roczna oszczędność mogłaby sięgnąć nawet pół miliona złotych.

Wejście do porozumienia wiązało się z jednorazowym wkładem finansowym w wysokości 400 tysięcy złotych, który miał zostać zwrócony w razie ewentualnego wyjścia z porozumienia. – Wejście w porozumienie umożliwia nam skorzystanie z tańszego cennika. W przypadku nieprzystąpienia obowiązywałyby nas ceny rynkowe, które są wyższe – tłumaczył wówczas burmistrz Adam Ejchorst.

Dziś, po kilku latach od tamtej decyzji, współpraca w ramach porozumienia nadal jest jednym z filarów strategii gminy w gospodarce odpadami.

Dopłaty z budżetu i trudne wybory

Dzisiaj, obecny burmistrz przypomina o dopłatach z budżetu, które stosują inne gminy. „Gmina Mosina również zdecydowała się na dopłatę w wysokości około 3 mln zł, jednak odbywa się to kosztem innych inwestycji gminnych, które z tego powodu muszą zostać odłożone w czasie.” – zaznacza.

Jak pisaliśmy w artykule Mosina podnosi opłaty za śmieci, w uzasadnieniu do ostatnich uchwał podano, że koszt systemu w 2026 r. to ok. 19 mln zł, a po zmianie stawek dochody sięgną 16,15 – 17,3 mln zł. „Deficyt systemu zmniejszyłby się wówczas do wysokości w przedziale 2,85–1,7 mln zł.” Jednocześnie „aby osiągnąć zbilansowanie systemu, stawki musiałyby zostać podniesione o ok. 25%.”

Rada Miejska przyjęła podwyżkę opłat od 1 stycznia 2026 r.: 42 zł od osoby lub 14 zł za 1 m³ wody (przy braku segregacji: 84 zł/os. lub 28 zł/m³).

Co może obniżyć koszty w dłuższym czasie?

Burmistrz Dominik Michalak zachęca do ograniczania odpadów w domach i wskazuje na zmianę przepisów po stronie producentów: „W obecnych realiach jedynym skutecznym sposobem ograniczenia nadmiernych podwyżek pozostaje zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów u źródła – (…) poprzez racjonalne zakupy, unikanie produktów jednorazowych i ponowne wykorzystanie surowców.” – pisze.

Mocno akcentuje też na odpowiedzialność producentów: „To właśnie producenci, a nie samorządy, powinni ponosić realny udział w kosztach zagospodarowania odpadów, które ich produkty generują.” – podkreśla burmistrz.

Rozmowa z mieszkańcami będzie kontynuowana

Na koniec pada obietnica dalszych spotkań: „W październiku odbyło się pierwsze spotkanie dot. gospodarki odpadami, które chcemy powtórzyć w innych rejonach naszej Gminy (…) Proszę wierzyć, że temat nie jest tak prosty jak się nam wydaje i generuje duże zaangażowanie czasowe w poszukiwaniu optymalnych rozwiązań.” – kończy burmistrz Dominik Michalak.

Głos mieszkańców

Pod artykułami o podwyżkach opłat za śmieci rozgorzała szeroka dyskusja. To tam widać najlepiej emocje, które wywołał temat podwyżek.

„W sumie, to z każdą podwyżką spada mi ochota na segregowanie tych śmieci” – napisał Marek. „Stawki wyższe niż w Poznaniu, a śmieci odbierane dwa razy rzadziej – obłęd jakiś” – dodał inny użytkownik.

Nie brakowało też bardziej gorzkich ocen: „To nie ma sensu – mieszkańcy cierpią, a ZUK za rok i tak powie, że było więcej śmieci” – napisał jeden z komentujących. „Podwyżka dotknie tylko tych, co uczciwie płacą. Ci, co kombinują, nawet tego nie odczują.” – dodał inny.

Wielu komentujących wskazuje, że przyczyną rosnących kosztów jest brak konkurencji. „Jedynym słusznym i skutecznym sposobem obniżenia kosztów jest rozpisanie przetargu na odbiór śmieci i pozbycie się ZUK. Tylko wolny rynek i konkurencyjność usług spowodują obniżenie cen” – napisał jeden z mieszkańców. Inni uważają, że zmiana operatora nie rozwiąże problemu systemowego. „Na pewno pojawienie się innego ‘ZUK-u’ w cudowny sposób spowoduje, że osoby niepłacące zaczną to robić. Na pewno tak będzie” – ironizuje inny użytkownik.

Sporo kontrowersji wzbudza także metoda naliczania opłat według zużycia wody. Dla jednych to sprawiedliwe rozwiązanie, dla innych – zupełne nieporozumienie. „Płacę za śmieci od ilości zużytej wody. Mieszkamy w dwójkę, a miesięczna opłata wynosi 115 złotych. To jest sprawiedliwe?” – pyta mieszkanka Mosiny. Inni wtórują jej, wskazując, że metoda ta „karze uczciwych” i nie odzwierciedla rzeczywistej ilości wytwarzanych odpadów.

W dyskusji nie brak również głosów o potrzebie bardziej elastycznego systemu. „Wprowadzić opłaty za nadmiarowe śmieci i tyle. Dwa pojemniki w miesiącu w cenie, ponad to – płatność za każdy następny” – proponuje jeden z mieszkańców.

Większość mieszkańców jest zirytowana i zmęczona ciągłymi podwyżkami. Jak podsumowuje jedna z komentujących: „Uczciwy zawsze na takich ‘ulepszeniach’ traci, a jak ktoś do tej pory oszukiwał, to znajdzie nowy sposób na oszukiwanie.”

To zdanie najlepiej oddaje nastroje. Poczucie mieszkańców, że mimo deklaracji „sprawiedliwości systemu”, w praktyce to oni zapłacą najwięcej.