Rusza system kaucyjny. Co to oznacza dla mieszkańców?

Od 1 października w Polsce obowiązuje system kaucyjny. To oznacza, że kupując napój w butelce plastikowej, szklanej czy puszce, zapłacimy dodatkowo od 50 groszy do 1 złotówki kaucji. Pieniądze wrócą do naszej kieszeni, gdy oddamy puste opakowanie – w sklepie lub butelkomacie.

Jak działa system

Zasady są proste. 50 groszy doliczane jest do butelki plastikowej do 3 litrów i puszki aluminiowej do 1 litra, a złotówka do butelki szklanej o pojemności do 1,5 litra. Opakowania można zwrócić w dowolnym sklepie – przy kasie lub w automacie, jeżeli sklep ma powyżej 200 m² powierzchni. Co istotne, nie trzeba mieć paragonu, ale oddawane opakowania muszą być całe, z etykietą i zakrętką.

Za opakowania bez oznakowania nie można otrzymać zwrotu kaucji. Na rynku będą produkty, które zostały wprowadzone przed przystąpieniem przedsiębiorców do systemu kaucyjnego. Nie będą więc miały właściwego oznakowania. Za te produkty nie jest pobierana kaucja oraz nie jest możliwe otrzymanie zwrotu kaucji.

Czy rachunki za odpady spadną?

Wśród mieszkańców pojawiają się pytania, czy nowe przepisy przełożą się na niższe koszty wywozu śmieci. „O ile potanieją nasze rachunki dla ZUK, skoro sami będziemy sortować i wywozić jedną frakcję?” – zastanawia się jeden z internautów w lokalnej dyskusji.

Dominik Michalak, burmistrz gminy Mosina, studzi oczekiwania: – „Sam system kaucyjny to jeden z elementów układanki. Trzeba czekać na rozszerzoną odpowiedzialność producentów. Według wyliczeń Ministerstwa ma to spowodować redukcję kosztów gminnych systemów między 20 a 30%. Jak to będzie w praktyce – zobaczymy. Wyciągnięcie z żółtego worka najcenniejszych elementów, jak puszki metalowe, spowoduje na pewno wzrost kosztów zagospodarowania tych frakcji na instalacji przetwarzania odpadów.”

Mosina dzieli się doświadczeniem

Temat gospodarki odpadami pojawił się również podczas spotkania w Wielkopolskim Centrum Recyklingu w Jarocinie. – „Zaprezentowaliśmy system naliczania opłaty dla budynków wielorodzinnych, który działa na terenie gminy Mosina. Dziękujemy za zaproszenie i możliwość podzielenia się doświadczeniami” – przekazał burmistrz Michalak. W spotkaniu wziął udział także zastępca burmistrza Adam Ejchorst wraz z pracownikami urzędu.

Wysokie stawki w regionie

Dyskusja o systemie gospodarki odpadami w Mosinie toczy się również w lokalnej przestrzeni społecznej. Jeden z mieszkańców zauważył: „Dobrze wiedzieć, że gmina Mosina posiada system godny pokazania na konferencjach. Szkoda, że w tabelach opłat dla mieszkańców wygląda już dużo mniej reprezentacyjnie.”

Burmistrz odniósł się do tych uwag, wskazując na szerszy kontekst: – „Niestety wiele samorządów zmaga się z podobnymi problemami, więc warto wymieniać się dobrymi praktykami. Opłaty za zagospodarowanie odpadów są zróżnicowane i uzależnione od wielu czynników. Dla przykładu najwyższa stawka w ramach gmin skupionych wokół WCR jest w Śremie – 44 zł, w Kórniku dzięki dopłacie z budżetu (ok. 5 mln zł) stawka to 35 zł, w Pleszewie również 35 zł, w Środzie Wlkp. 37 zł. W Luboniu i Czerwonaku – 38 zł, w Rokietnicy 32 zł, a w Swarzędzu 28 zł.”

Jak podkreślił burmistrz, Mosina z opłatą 39 zł znalazła się w gronie gmin o najwyższych stawkach. – „Mamy drugą najwyższą stawkę w regionie, zaraz za Śremem, i na równi z Pobiedziskami. Tuż za nami są Czerwonak oraz Luboń – 38 zł. Niestety gwałtowny wzrost masy odpadów praktycznie w każdej z frakcji nie stawia nas w dobrym miejscu” – tłumaczy Michalak.

Jednak mieszkańcy zwracają uwagę przede wszystkim na codzienne koszty. „Statystyki są ważne, ale dla mieszkańców liczy się jedno: że płacą najwięcej w regionie, a system dalej nie działa tak, jak powinien. I to jest sedno problemu” – napisano w dyskusji.

Burmistrz wskazał też na konsekwencje decyzji sprzed lat: – „Dalej ponosimy konsekwencje wyjścia ze związku międzygminnego SELEKT. Od tego momentu, czyli od 2016 roku, skumulowana wartość dopłaty z budżetu gminy przekroczyła 20 mln zł. Czy system kaucyjny oraz rozszerzona odpowiedzialność producentów pomogą – przekonamy się w praktyce. Musimy w pierwszej kolejności zapanować nad gwałtownie wzrastającą ilością odpadów – a tego sami nie zrobimy. To czasem codzienne małe decyzje – od worka plastikowego po przetworzone produkty w trzech opakowaniach.”

Na 17 października zaplanowano spotkanie informacyjne w sprawie gospodarki odpadami w Mosinie, które odbędzie się w Mosińskim Ośrodku Kultury przy ul. Dworcowej. Burmistrz zapowiedział, że zostaną tam przedstawione szczegółowe informacje dotyczące kosztów i kierunków zmian.

Co dalej?

System kaucyjny ma przynieść korzyści środowisku i poprawić poziom recyklingu w kraju. W Mosinie temat ten nakłada się jednak na szerszy problem gospodarki odpadami – wysokie stawki dla mieszkańców oraz konsekwencje decyzji sprzed lat. Jak podkreślił burmistrz, od wyjścia gminy ze związku SELEKT w 2016 roku budżet dopłacił już ponad 20 mln zł, a deficyt tegoroczny może sięgnąć 3 mln. Mieszkańcy podkreślają, że mimo konferencyjnych prezentacji system nadal wymaga pilnych poprawek, a najważniejszy pozostaje efekt w portfelach. To, czy system kaucyjny i planowana rozszerzona odpowiedzialność producentów realnie obniżą koszty, okaże się w praktyce. Najbliższą okazją do rozmowy na ten temat będzie spotkanie informacyjne zaplanowane 17 października w Mosińskim Ośrodku Kultury.

Wysokie opłaty za śmieci od miesięcy budzą gorącą dyskusję wśród mieszkańców Mosiny. Ostatnio szczególnie wiele emocji wywołał system uzależniający wysokość rachunków od zużycia wody. Na razie obejmuje on jedynie budynki wielorodzinne liczące co najmniej 8 lokali, jednak w przyszłości planowane jest jego rozszerzenie na wszystkich mieszkańców. Więcej o tym rozwiązaniu pisaliśmy w artykule: Nowa metoda naliczania opłat za śmieci. Od wody, nie od osoby.