Czym oddychamy w Mosinie? „Mobilne Płuca” ukazały skalę problemu

W ciągu 28 dni obecności „Mobilnego Płuca” odnotowano 13 dni z przekroczeniami standardów jakości powietrza, a najwyższe wskazania pyłu PM10 sięgały niemal 800% normy. Urząd miejski przyznaje, że w gminie wciąż działa ponad 600 „kopciuchów”, choć uchwała antysmogowa wymagała ich wymiany do 1 stycznia 2024 r. Równolegle samorząd ma swoje problemy z wymianą przestarzałych źródeł ciepła w zasobie komunalnym.

Akcja „Zobacz, czym oddychasz” w Mosinie

Gmina dołączyła do ogólnopolskiej kampanii „Zobacz, czym oddychasz”, realizowanej przez Polski Alarm Smogowy. W ramach akcji „płuca smogowe” ustawiono w pobliżu Urzędu Miejskiego nr 2 przy ul. Dworcowej 3. Instalacja stacjonowała w mieście przez 28 dni. W swoim materiale informacyjnym urząd tłumaczył, że celem akcji jest „zwiększanie świadomości na temat jakości powietrza, wpływu smogu na zdrowie oraz pokazanie, jak codzienne decyzje i lokalne działania przekładają się na to, czym oddychamy na co dzień”.

W tym czasie przez 13 dni odnotowano przekroczenia standardów jakości powietrza. Przepisy dopuszczają w skali roku maksymalnie 35 dni z takimi przekroczeniami. W opublikowanym przez urząd materiale dowiadujemy się, że przekładając to na sezon grzewczy trwający około ośmiu miesięcy, daje to „nawet 104 dni z przekroczonymi normami jakości powietrza”.

Jeszcze cztery tygodnie wcześniej materiał filtracyjny Mobilnych Płuc był biały. Po miesiącu ekspozycji zrobił się całkowicie czarny. „To dokładnie ten sam pył, który w tym czasie wdychaliśmy” – zwraca uwagę mosiński magistrat.

Urząd zwraca uwagę też na same pomiary: „Najwyższy zarejestrowany w Mosinie poziom zanieczyszczenia pyłem PM10 sięgał niemal 800% normy”, a wielokrotnie notowano także wartości na poziomie 500–600%. Tego typu skoki w praktyce oznaczają dni, gdy część mieszkańców odczuwa pogorszenie samopoczucia, zwłaszcza przez osoby z chorobami układu oddechowego.

Kampania nie kończyła się na samej instalacji. Zorganizowano też spotkanie informacyjne w Mosińskim Ośrodku Kultury przy ul. Dworcowej, z udziałem m.in. przedstawicieli Wielkopolskiego Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii, Urzędu Marszałkowskiego, WFOŚiGW w Poznaniu oraz Polskiego Alarmu Smogowego. To ważne, bo w gminie, gdzie problem ma źródło głównie w niskiej emisji, sama komunikacja o „normach” zwykle nie wystarcza. Mieszkańcy chcą wiedzieć, co realnie zmieniać, ile to kosztuje i jakie są konsekwencje prawne.

Ponad 600 „kopciuchów” i prawo, które już obowiązuje

Urząd Miejski w Mosinie wprost wskazuje źródło problemu jakim jest tzw. niska emisja: „Jednym z głównych źródeł problemu pozostają przestarzałe źródła ogrzewania. W Mosinie nadal funkcjonuje ponad 600 tzw. kopciuchów. (…) Zgodnie z uchwałą antysmogową powinny one zostać wymienione do 1 stycznia 2024 roku”.

Urząd przypomina też o konsekwencjach: dalsze użytkowanie kopciuchów „jest naruszeniem prawa i może skutkować upomnieniem, mandatem do 500 zł lub skierowaniem sprawy do sądu, gdzie kara może sięgnąć 5000 zł”.

Jednocześnie urząd zaznacza, że problem nie sprowadza się do kar. W samorządowym materiale „Czym oddychamy w Mosinie?” czytamy, że chodzi przede wszystkim o zdrowie: zanieczyszczone powietrze zwiększa ryzyko chorób układu oddechowego i krążenia, nowotworów, obniża odporność i wpływa na rozwój dzieci. Pada też proste porównanie: „Nikt z nas nie zgodziłby się pić brudnej wody. Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem powinno budzić ten sam sprzeciw”.

W praktyce mieszkańcy często pytają o narzędzia wsparcia, i czy sama działa spójnie. I tu pojawia się drugi wątek, który od kilku lat przewija się w publicznej dyskusji.

W jednym z materiałów na temat smogu („Wymiana kopciuchów w gminie Mosina: wyższe standardy czy podwójne standardy?”) przytaczaliśmy liczby dotyczące komunalnych źródeł ciepła: 30 bezklasowych pieców, 12 kotłów niższej klasy, 7 ogrzewaczy pomieszczeń (kozy, kominki), 77 pieców kaflowych, 24 piece kuchenne typu angielka. W tym czasie gmina wymieniła jedynie kilka źródeł ciepła, najczęściej dlatego że doszło w nich do awarii.

W najnowszym materiale urzędowym pada teza, że kampania była „zaproszeniem do refleksji, ale też do działania”. Samorząd wskazuje jako klucz wymianę kopciuchów i argumentuje to zdrowiem mieszkańców. Jednocześnie w zasobie komunalnym nadal funkcjonują dziesiątki przestarzałych urządzeń grzewczych.