Tunel w Puszczykowie. Spór o przejazd przy stacji Puszczykówko narasta

Coraz głośniej na temat budowy tunelu w Puszczykowie po złożeniu przez miasto wniosku o dofinansowanie. Chodzi o likwidację przejazdu kolejowego w Puszczykówku na linii Poznań–Wrocław, obok zabytkowego dworca i popularnej lodziarni  Kostusiak przy ul. Dworcowej. Wczoraj w miejscu planowanej inwestycji odbyła się audycja przeprowadzona przez Radio Poznań.

Audycja Radia Poznań przy przejeździe kolejowym w Puszczykowie

Władze miasta przekonują, że inwestycja poprawi bezpieczeństwo i usprawni komunikację po obu stronach torów. Burmistrz Andrzej Balcerek mówił na antenie Radia Poznań (w magazynie „W Punkt”), że „mieszkańcy w każdym możliwym momencie monitowali do urzędu, kiedy wreszcie będzie jakieś przejście, jakiś tunel”, a wyniki konsultacji mają potwierdzać poparcie dla pomysłu. – „Ja nie jestem przekonany, ja jestem pewien” – stwierdził, powołując się na głosy większości mieszkańców.

Jednocześnie przeciwnicy nie kwestionują samej potrzeby poprawy bezpieczeństwa, ale podważają lokalizację i sposób przygotowania przedsięwzięcia. W programie Radia Poznań padały bezpośrednie słowa, że „wbrew temu, co się mówi, my nie jesteśmy przeciwko budowie tunelu, tylko przeciwko lokalizacji”. To zdanie pojawiało się w wypowiedziach rozmówców, podobnie jak obawa, że inwestycja w obecnym kształcie „dosłownie i w przenośni podzieli Puszczykowo”.

Dyskusja toczyła się w miejscu historycznego Puszczykówka, sąsiedztwa terenów cennych przyrodniczo i turystycznie, ale też codziennego, uciążliwego korka przy rogatkach. W trakcie audycji na miejscu przejazd miał być zamknięty przez około 15 minut, co podawano jako ilustrację skali problemu.

„Zaprojektuj i wybuduj” oraz warunek „akceptacji społecznej”

Puszczykowo złożyło wniosek do PKP Polskich Linii Kolejowych w ramach programu budowy bezkolizyjnych skrzyżowań. Burmistrz mówił, że na tym etapie jest to koncepcja, a docelowo ma powstać projekt budowlany i realizacja w formule „zaprojektuj i wybuduj”. – „Wtedy te wszystkie wnioski, które wpłynęły, będą jeszcze raz konsultowane z wykonawcą, który będzie tutaj ten tunel chciał wybudować” – zapowiadał.

Przedstawiciel PKP PLK Radosław Śledziński podkreślał w odtworzonym nagraniu na łamach Radia Poznań, że „bezpieczeństwo pozostaje dla nas absolutnie najważniejsze”, a zadania wybierane są w konkursie „na podstawie wielokryteriowej analizy”, m.in. natężenia ruchu i parametrów przejazdu. Kluczowe w kontekście Puszczykowa jest jednak to, że – jak mówił – „wymagana jest także akceptacja społeczna dla planowanej inwestycji” oraz konieczność dołączenia do wniosku oświadczenia o przeprowadzonych konsultacjach, bo PKP PLK chce współfinansować obiekty „których rzeczywiście oczekują mieszkańcy”.

I tu pojawia się zarzut strony krytycznej dla planowanej inwestycji: legalność i rzetelność konsultacji. Aldona Górska mówiła na antenie, że w jej ocenie „to nie były konsultacje przeprowadzone zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym”, wskazując m.in. na miejską uchwałę konsultacyjną z 2005 r. oraz ograniczenie kręgu uczestników. Padały też zarzuty, że konsultacje miały charakter „pozorny i iluzoryczny”, bo – według rozmówczyni – uzgodnienia koncepcji miały trwać jeszcze w styczniu 2026 r., a sama koncepcja miała zostać uzgodniona dopiero w lutym, już po czasie na składanie uwag.

Burmistrz odpowiadał krótko: „konsultacje się odbyły”, a on sam – jak podkreślał – podpisał wniosek i „bierze odpowiedzialność” za decyzje, wskazując też, że zarządzenie w jego ocenie „ma również moc prawną”.

Lodziarnia przy dworcu: 70 lat działalności i ryzyko „odcięcia”

W centrum dyskusji znalazła się również lodziarnia działająca, jak podkreślali właściciele, od 70 lat. Marek Kostusiak mówił w Radiu Poznań, że tunel „prawdopodobnie zakończy naszą bytność jako firmy”. Zwracał uwagę nie tyle na likwidację obiektu, co na praktyczne skutki przebudowy układu drogowego i wielomiesięcznych prac. – „Nas czeka tu co najmniej dwa lata armagedonu komunikacyjnego, a jeżeli mówimy już o firmie no to nie trudno się domyślić ilu możemy mieć klientów gdy będzie wszystko wokół rozkopane” – mówił Marek Kostusiak. – „Dostęp będzie, ale będziemy odcięci od ulicy Dworcowej – zarówno dla klientów, jak i dla zaopatrzenia” – tłumaczył. – „Na pewno wpłynie to negatywnie na nasze obroty albo w ogóle je zatrzyma”.

Kolejny wątek dotyczył przyszłości samej linii kolejowej. W audycji przywołano plany rozbudowy układu torowego do czterech torów, co – zdaniem rozmówców – będzie generowało dalsze wyzwania komunikacyjne w gminach leżących przy trasie.

Podobny ton miały wypowiedzi Katarzyny Jusypenko ze stowarzyszenia Nasze Puszczykowo, która akcentowała wartość Puszczykowa jako „dawnej miejscowości turystyczno-rekreacyjnej z XIX-wiecznym rodowodem”, oceniając, że skala inwestycji „to miejsce w zasadzie dewastuje”, zmieniając jego charakter na „wyłącznie komunikacyjny”.

Bezpieczeństwo i dojazd służb kontra „miasto-ogród”

Zwolennicy tunelu najsilniej akcentują bezpieczeństwo pieszych oraz codzienną uciążliwość zamkniętych rogatek. Radny powiatu poznańskiego Tomasz Gintrowicz, jednocześnie mieszkaniec okolic tego miejsca, mówił o swoich obserwacjach: „To, co się dzieje na co dzień, jak dzieci i młodzież szkolna przechodzi pod zamkniętymi rogatkami, jeży włosy na głowie i tylko, nie daj Boże, jest kwestią czasu, aż stanie się jakaś tragedia”. Wskazywał też na dojazd karetki i straży pożarnej, podkreślając, że „te minuty (…) będą miały wpływ na ich zdrowie czy życie”. W jego ocenie obecne oczekiwania społeczne są jasne, a możliwość dofinansowania to „wielka szansa”, by inwestycja powstała „w najdalej pięciu latach”.

Z kolei Leszek Pobojewski ze Stowarzyszenia Puszczykowo – Wspólna Sprawa przyznawał, że rozwiązanie problemu komunikacyjnego i dojścia na perony jest „niezbędne”, ale jednocześnie mówił o lęku przed „gigantycznym grzmotem, jakie miasto nam tutaj zafunduje”.

– „Także ja jestem zwolennikiem rozwiązania problemu z uszanowaniem charakteru tego miejsca i apeluję do burmistrza żeby pilnował projektu pilnował inwestorów żeby nam tutaj jakiejś zakały, której będziemy żałować, nie wstawiono” – mówił. Podkreślał, że konfliktu można było uniknąć, gdyby miasto lepiej wykorzystało wcześniejsze lata dyskusji o innych wariantach. – „Miasto stawia nas rzeczywiście po dwóch stronach torów i dwóch stronach tunelu” – mówił, dodając, że liczy na projekt „szanujący otoczenie, szanujący starodrzew” i charakter „Zielonego Puszczykowa”.

W kontrze pojawiały się głosy o „interesie kilku tysięcy mieszkańców” i tezie, że da się budować bezkolizyjne przejazdy bez niszczenia tożsamości miejsca. Jeden z uczestników dyskusji przekonywał, że „w wielu pięknych miejscach powstawały tunele” i można zachować charakter przestrzeni, nawet jeśli „ktoś indywidualnie ucierpi”, bo istnieje też „interes wspólny”.

Konserwator zabytków i możliwy wpis otoczenia dworca do rejestru

Spór o tunel nie ogranicza się do emocji i lokalnych interesów. Wojewódzki konserwator zabytków Jacek Maleszka mówił, że do urzędu wpłynęło „kilka wniosków ze strony społecznej” dotyczących „wszczęcia” procedury wpisu do rejestru dla „otoczenia dworca w Puszczykówku”. Jeden z wniosków miał zostać wycofany, pozostałe są analizowane. Konserwator zwracał uwagę, że sam budynek dworca już jest wpisany do rejestru, a przedmiotem rozważań może być także układ urbanistyczny, zieleń i inne elementy przestrzeni.

Jednocześnie konserwator nie przesądzał wyniku, mówiąc, że trwa analiza materiału, a zakres ewentualnego postępowania „jest jeszcze nie do końca określony”.

W końcówce audycji burmistrz Andrzej Balcerek deklarował gotowość do rozmów, podkreślając, że „lodziarnia nie będzie wyburzona, dworzec nie będzie wyburzony, teren kościelny nie będzie wyburzony”. Burmistrz przekonywał, że obawy o masowe wycinanie drzew są nieuzasadnione, na co strona społeczna ripostowała, że przy planowanym układzie parkingów i dojazdów „wszelkie te drzewa, które okalają zabytkowy dworzec będą usunięte”.

Na dziś kluczowe są dwie odpowiedzi: po pierwsze, jak PKP PLK oceni wniosek Puszczykowa, w tym spełnienie warunku „akceptacji społecznej”; po drugie, czy i w jakim zakresie konserwator zabytków zdecyduje o objęciu otoczenia dworca dodatkową ochroną. W praktyce dopiero te decyzje pokażą, czy spór wejdzie w fazę technicznych kompromisów, czy przerodzi się w długotrwały konflikt.