OPS w Mosinie zmieni się w CUS. Jest 1,98 mln zł dotacji

Gmina Mosina otrzymała 1,98 mln zł dofinansowania na przekształcenie Ośrodka Pomocy Społecznej w Centrum Usług Społecznych (CUS). Nowa jednostka ma rozpocząć działalność 1 stycznia 2027 r., a projekt zakłada uruchomienie czterech nowych usług społecznych dla mieszkańców.

Informację o przyznanym dofinansowaniu Urząd Miejski w Mosinie opublikował 3 listopada 2026 r. Środki pochodzą z programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021–2027 i są częścią większego projektu realizowanego przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Poznaniu we współpracy z dziewięcioma wielkopolskimi gminami.

Całkowita wartość projektu realizowanego w Mosinie wynosi 2,2 mln zł. Dofinansowanie pokryje 1,98 mln zł, natomiast wkład własny gminy wyniesie 220 tys. zł. Dla porównania, wartość całego przedsięwzięcia obejmującego dziewięć samorządów to 21,25 mln zł, z czego 14,875 mln zł stanowią środki unijne.

Czym jest Centrum Usług Społecznych?

Centrum Usług Społecznych (CUS) to nowa forma organizacji lokalnej polityki społecznej, wprowadzona ustawą z 19 lipca 2019 r. Gminy mogą tworzyć takie jednostki dobrowolnie, między innymi poprzez przekształcenie istniejącego ośrodka pomocy społecznej. Ich zadaniem jest nie tylko realizowanie dotychczasowych świadczeń, ale również rozwijanie i koordynowanie usług społecznych dostępnych dla szerszego grona mieszkańców.

Najważniejsza zmiana polega na odejściu od modelu, w którym pomoc społeczna kojarzy się przede wszystkim z zasiłkami i wsparciem osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. CUS ma oferować usługi również osobom i rodzinom, które nie korzystają z klasycznej pomocy społecznej, ale potrzebują na przykład opieki, poradnictwa, wsparcia psychologicznego czy pomocy w codziennym funkcjonowaniu.

W praktyce działalność takiej jednostki obejmuje dwa główne obszary. Pierwszy to dotychczasowa pomoc społeczna, w tym praca socjalna i świadczenia. Drugi to rozwijanie usług skierowanych do lokalnej społeczności.

Istotna jest również koordynacja wsparcia. Założenie jest takie, by mieszkaniec mógł uzyskać informacje o dostępnych usługach i skorzystać z nich w jednym miejscu, bez konieczności samodzielnego poszukiwania pomocy w różnych instytucjach. CUS ma przy tym współpracować z organizacjami pozarządowymi, lokalnymi instytucjami i innymi podmiotami świadczącymi usługi społeczne.

Od OPS do CUS. Nie chodzi tylko o zmianę nazwy

O planach przekształcenia Ośrodka Pomocy Społecznej informowaliśmy już 1 kwietnia 2026 r. Burmistrz Mosiny Dominik Michalak określił wówczas przedsięwzięcie jako „największe wyzwanie obecnej kadencji”. Podkreślał również, że „CUS to nie tylko zmiana strukturalna, ale przede wszystkim zmiana filozofii działania – ukierunkowana na profilaktykę, integrację usług oraz wzmacnianie samodzielności mieszkańców”.

Nowe centrum ma przejąć dotychczasowe zadania OPS, ale jego działalność będzie szersza. Chodzi o koordynowanie różnych form wsparcia, rozwijanie usług opiekuńczych, społecznych i zdrowotnych oraz lepsze dopasowanie ich do potrzeb mieszkańców.

Jak wynika z opublikowanych przez gminę informacji, projekt obejmuje między innymi przeprowadzenie diagnozy potrzeb społecznych, zatrudnienie nowych pracowników oraz przygotowanie pomieszczeń i zakup wyposażenia. W strukturze CUS mają pojawić się stanowiska organizatora usług społecznych, koordynatora indywidualnych planów usług społecznych oraz organizatora społeczności lokalnej.

Za koordynację przygotowań odpowiada Roman Kolankiewicz, o czym informowaliśmy 23 lipca 2026 r. W związku z organizacją nowej jednostki zakończył pełnienie funkcji zastępcy burmistrza, aby skoncentrować się na tworzeniu CUS.

Cztery nowe usługi dla mieszkańców

Jednym z najważniejszych elementów projektu będzie uruchomienie czterech usług społecznych świadczonych bezpośrednio w lokalnej społeczności. Ich zakres ma zostać określony na podstawie diagnozy potrzeb mieszkańców, prowadzonej w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2026 r.

Na razie urząd nie wskazał, jakie konkretnie usługi zostaną uruchomione. Wiadomo natomiast, że wsparcie ma trafić do co najmniej 200 mieszkańców gminy Mosina. Wśród grup objętych projektem wymieniono seniorów, osoby z niepełnosprawnościami, osoby potrzebujące pomocy w codziennym funkcjonowaniu, zagrożone ubóstwem i wykluczeniem społecznym, a także osoby zagrożone wykluczeniem mieszkaniowym.

Potrzeby w tym zakresie pokazuje również Lokalny Plan Deinstytucjonalizacji Usług Społecznych Gminy Mosina na lata 2026–2030. Osoby starsze stanowią już ponad 22 proc. mieszkańców gminy.  W badaniu przeprowadzonym wśród seniorów 79 proc. respondentów zadeklarowało, że chce jak najdłużej mieszkać we własnym domu, nawet jeśli będzie potrzebować pomocy opiekuna. Jednocześnie 31 proc. badanych często odczuwa samotność, a kolejne 31 proc. doświadcza jej czasami.

Wśród najczęściej wskazywanych potrzeb znalazły się pomoc opiekuna w domu, rehabilitacja domowa, drobne naprawy i transport dla seniorów. W diagnozie zwrócono również uwagę na brak teleopieki, usług sąsiedzkich i dziennego miejsca pobytu dla osób starszych.

To właśnie do takich problemów powinny odnosić się nowe usługi. Samo przyznanie dofinansowania nie oznacza jednak, że wszystkie potrzeby zostaną zaspokojone. Znaczenie będą miały zarówno ostateczny zakres oferty CUS, jak i dostępność pracowników oraz możliwości jej finansowania po zakończeniu projektu.

CUS rozpocznie działalność 1 stycznia 2027 roku

Zgodnie z harmonogramem Centrum Usług Społecznych w Mosinie ma rozpocząć działalność 1 stycznia 2027 r. Sam projekt będzie realizowany do 30 czerwca 2029 r. W ramach przygotowań przewidziano dostosowanie pomieszczeń, zakup wyposażenia i sprzętu komputerowego, a także organizację nowych usług społecznych.

CUS przejmie wszystkie dotychczasowe zadania OPS, w tym pracę socjalną, wypłatę świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych, przeciwdziałanie przemocy domowej, realizację Karty Dużej Rodziny, profilaktykę uzależnień oraz działania na rzecz osób starszych i ochrony zdrowia psychicznego. Zakres działalności zostanie dodatkowo rozszerzony między innymi o promocję i ochronę zdrowia oraz pobudzanie aktywności obywatelskiej.

Projekt uchwały określa również nową strukturę organizacyjną jednostki. Oprócz stanowiska dyrektora przewidziano dwa zespoły: do spraw organizowania usług społecznych oraz realizacji zadań z zakresu pomocy społecznej. W strukturze znajdą się także stanowisko organizatora społeczności lokalnej, Dział Organizacyjny i Dział Ekonomiczno-Finansowy. Dyrektora będzie powoływał i odwoływał burmistrz Mosiny, który będzie również sprawował nadzór nad działalnością centrum. Statut dopuszcza tworzenie kolejnych komórek organizacyjnych i stanowisk, w tym zastępców dyrektora, jeśli uzasadni to zakres działalności jednostki.

Rozbudowa struktury organizacyjnej rodzi pytania o przyszłe zatrudnienie i koszty administracyjne. Pracownicy OPS automatycznie staną się pracownikami CUS, a więc samo przekształcenie nie oznacza likwidacji dotychczasowych miejsc pracy. Gmina przewiduje jednak również zatrudnienie osób odpowiedzialnych za organizowanie usług społecznych, koordynowanie indywidualnych planów wsparcia i pracę ze społecznością lokalną. Projekt nie określa docelowej liczby pracowników ani pełnych kosztów utrzymania nowej jednostki. Nie wiadomo zatem, w jakim stopniu zmiana oznaczać będzie wzrost zatrudnienia w administracji i jakie obciążenie dla budżetu gminy przyniesie po zakończeniu finansowania projektu.

Przekształcenie zapewni ciągłość działalności OPS. Na nową jednostkę przejdą nie tylko pracownicy, ale również dotychczasowe prawa i obowiązki ośrodka, w tym należności, zobowiązania oraz użytkowane mienie. Wraz z wejściem w życie nowej uchwały utraci moc statut OPS przyjęty w 2016 r.

Projekt uchwały w sprawie utworzenia CUS radni mają rozpatrzyć podczas XLII sesji Rady Miejskiej w Mosinie, zaplanowanej na 5 listopada 2026 r.