Henryk Pruchniewski | wtorek, 15 Mar, 2011 | komentarze 4

Zarys dziejów pieniądza chińskiego

Chiny – olbrzymi kraj o zaludnieniu ponad 1.3 miliarda ludzi, to równocześnie jedna z potęg gospodarczych świata, trzecie co do powierzchni państwo na ziemi, po Rosji i Kanadzie.

Pieniądz chiński

Kraj Dalekiego Wschodu o odmiennej kulturze, historii i obyczajach, a nawet o odmiennym kalendarzu, (według chińskiego kalendarza księżycowego rok 2011 rozpoczął się nie 1 stycznia, lecz 3 lutego, jest spod znaku królika, natomiast rok ubiegły był spod znaku tygrysa).

Pierwsze wzmianki o istnieniu państwa chińskiego określa się na lata 2200 -1700 p.n.e. i miało to miejsce za panowania dynastii Xia. Natomiast historia pieniądza w Chinach liczy grubo ponad cztery tysiące lat. Pierwszymi przedmiotami, których używano jako pieniędzy na terenach zamieszkałych przez Chińczyków były muszelki, zwane „karui” lub muszelki porcelanowe. Ponieważ „porcelanki”, a raczej ślimaki nie w pełni pokrywały zapotrzebowanie, zaczęto muszelki wypalać z gliny – ich imitacje. W IV wieku p.n.e. zaniechano używania muszelek jako pieniądza nie monetarnego, rozpoczęła się bowiem nowa era – epoka brązu, w której to Chińczycy dzięki swoim zdolnościom i dużej wiedzy stworzyli nową formę monetarną, powstały pierwsze chińskie monety. I tu, duże zaskoczenie – najstarsze chińskie monety, odkryte przez archeologów pochodzą z czasów dynastii Zhou (1122 p.n.e.), miały kształty narzędzi rolniczych – łopat, noży, lemiesza lub miecza. Monety – łopaty były rozpowszechnione, szczególnie wśród rolniczej ludności, miały one pierwotnie 10 12 cm długości i ważyły ok. 50 g. W późniejszym okresie zostały opatrzone napisami z nazwą miejsca ich odlania. Monety tego kształtu i wagi miały zatem różną wartość nabywczą, w praktyce jednak okazały się mało praktyczne. Zaczęto więc poszukiwać nowych, wygodniejszych kształtów dla nowych monet. U schyłku dynastii Zhou odlano pierwsze monety okrągłe z charakterystycznym otworem kwadratowym w środku. Okrągły kształt monety miał symbolizować niebo, zaś kwadratowy otwór w środku – ziemię. Tu należy dodać, że okrągłe monety z otworem w środku okazały się bardzo praktyczne, można było bowiem przewlekać je na sznur, w określone wiązki wartości, co z kolei ułatwiało ich przechowywanie i ułatwiało tez transakcje handlowe. Warto jeszcze dodać, że kształt monety chińskiej – okrągły z kwadratowym otworem przetrwał niezmieniony przez wieki, aż do upadku cesarstwa, oraz to, że w czasach dynastii Han monety z tego okresu mają napisy w dwóch stylach pisma.

Pierwszy banknot na świecie

Olbrzymią ciekawostką w dziejach pieniądza jest to, ze po raz pierwszy w historii, w okresie panowania dynastii Song, tj. około 960 – 1279 r. wydano pierwszy na świecie banknot. Natomiast pierwsze monety srebrne bez otworowe zaczęto emitować w Chinach dopiero w 1878 r. Monety te były wzorowane na monecie hiszpańskiej i dolarze meksykańskim. Po upadku cesarstwa w 1911 r. chiński system monetarny uległ gwałtownemu przeobrażeniu w oparciu o wzorce zachodnie.

Z chaosu wojen domowych, wojny z Japonią i zwycięstwa komunistów pod wodzą Mao Zedonga wyłonił się nowy „pieniądz ludowy”, monety ludowe nazwano jenem, nowa moneta chińska staje się powoli walutą ogólnoświatową, a to wpływa również na większe zainteresowanie numizmatyką chińską.

Na koniec pewne wyjaśnienie – mówiąc o monetach chińskich słyszymy „monety keszowe”, powstało to stąd, że w przeszłości wartość monet chińskich opisywana była w języku angielskim jako one cash i tak powstała polska nazwa monet – monety keszowe.

Henryk Pruchniewski

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu: 7.6/10 (Głosujących: 22)
Zarys dziejów pieniądza chińskiego, 7.6 out of 10 based on 22 ratings
Napisano przez Henryk Pruchniewski Posted in Aktualności

Tagi:

Henryk Pruchniewski

Wieloletni współpracownik Gazety Mosińsko-Puszczykowskiej, mieszkaniec Mosiny, kolekcjoner, numizmatyk, zbieracz świadectw historii, śp. Henryk Pruchniewski.

Komentarze (4)

  • wtorek, 8 Paź, 2013, 13:44:12 |

    Etymologia wyrażenia “moneta keszowa” jest dość ciekawa. Pewnym jest, że słowo to trafiło do Polski z języka angielskiego (ang. cash coin). Natomiast skąd określenie cash coin wzięło się w angielskim nie jest już takie łatwe. Droga na skróty sugerowałaby angielskie słowo cash (pieniądze), zaczerpnięte z języków romańskich (fran. casse, port. caixa), a wywodzące się z łaciny od słowa “capsa”. Jednakże wielu badaczy uważa, że słowo “cash” odnoszące się do monet chińskich nie wywodzi się z angielskiego, tylko z tamilskiego “kaacu/kaasu” (a tenże język sam miał je zaczerpnąć z sanskryckiego karshu), które w Indiach oznaczało monetę miedzianą o najniższym nominale. Prawdopodobnie właśnie kolonizatorzy przenieśli zanglizowaną nazwę tamilskiej monety do Chin. Utrwaliła się ona tam szczególnie mocno podczas technologicznej reformy produkcji monet (II poł XIX w.). Wówczas rozpoczęto w Chinach produkcję monet bitych. Produkcja odbywała się na maszynach z Zachodu. Monety otrzymały wtedy napisy w alfabecie łacińskim “cash”. Jeśli chodzi o “klasyczne” monety keszowe, czyli tak zwane “brązowe monety z dziurką”, to te produkowane były techniką odlewu. Warto zaznaczyć, że miejscowi nigdy nie stosowali nazw typ “cash” odnosząc się do nich, tylko odpowiednio: w Chinach 1 wen, w Wietnamie 1 van, w Japonii 1 mon, a w Korei 1 mun.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Popularność: +2 (Głosujących: 2)
  • zbiory.net
    sobota, 5 Gru, 2015, 12:22:54 |

    W dawnych czasach Chińczycy rzeczywiście nie używali słowa “cash”. Jest to przecież słowo angielskie, nie chińskie. Jednak w okresie dolarowym to słowo pojawia się na wielu banknotach i monetach jako określenie jednostki pieniężnej. Nie można więc mówić “nigdy”. Słowo to pojawia się też na monetach innych krajów, na przykład Mysore (Indie).

    VA:F [1.9.22_1171]
    Popularność: 0 (Głosujących: 0)
  • Bartosz Zarębski
    sobota, 5 Lis, 2016, 23:55:27 |

    “Prawdopodobnie właśnie kolonizatorzy przenieśli zanglizowaną nazwę tamilskiej monety do Chin. Utrwaliła się ona tam szczególnie mocno podczas technologicznej reformy produkcji monet (II poł XIX w.). Wówczas rozpoczęto w Chinach produkcję monet bitych. Produkcja odbywała się na maszynach z Zachodu. Monety otrzymały wtedy napisy w alfabecie łacińskim „cash”.” – tak też napisałem.

    Tekst: “Warto zaznaczyć, że miejscowi nigdy nie stosowali nazw typ „cash” odnosząc się do nich, tylko odpowiednio: w Chinach 1 wen, w Wietnamie 1 van, w Japonii 1 mon, a w Korei 1 mun.” odnosi się do zdania poprzedniego: “Jeśli chodzi o „klasyczne” monety keszowe, czyli tak zwane „brązowe monety z dziurką”, to te produkowane były techniką odlewu”.

    W okresie dolarowym na określenie takiej monety (z brązu z kwadratowym otworem) używano też słowa 錢 – w zależności od transkrypcji było to: qian, chi’en, dz’iän. Potwierdza to również polska literatura (z tego okresu) z pierwszymi w niej wzmiankami na temat tych monet, stosując bardzo zniekształconą transkrypcję (prawdopodobnie pod wpływem dialektów północnochińskich języka mandaryńskiego) “czoh” lub “czoch”.

    W Chinach nie stosowano terminu “cash” na określenie odlewanych monet z brązu z otworem w środku.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Popularność: 0 (Głosujących: 0)
  • Bartosz Zarębski
    niedziela, 6 Lis, 2016, 0:01:12 |

    “Prawdopodobnie właśnie kolonizatorzy przenieśli zanglizowaną nazwę tamilskiej monety do Chin. Utrwaliła się ona tam szczególnie mocno podczas technologicznej reformy produkcji monet (II poł XIX w.). Wówczas rozpoczęto w Chinach produkcję monet bitych. Produkcja odbywała się na maszynach z Zachodu. Monety otrzymały wtedy napisy w alfabecie łacińskim „cash”.” – tak też napisałem.

    Tekst: “Warto zaznaczyć, że miejscowi nigdy nie stosowali nazw typ „cash” odnosząc się do nich, tylko odpowiednio: w Chinach 1 wen, w Wietnamie 1 van, w Japonii 1 mon, a w Korei 1 mun.” odnosi się do zdania poprzedniego: “Jeśli chodzi o „klasyczne” monety keszowe, czyli tak zwane „brązowe monety z dziurką”, to te produkowane były techniką odlewu”.

    W okresie dolarowym na określenie takiej monety (z brązu z kwadratowym otworem) używano też słowa 錢 – w zależności od transkrypcji było to: qian, chi’en, dz’iän. Potwierdza to również polska literatura (z tego okresu) z pierwszymi w niej wzmiankami na temat tych monet, stosując bardzo zniekształconą transkrypcję (prawdopodobnie pod wpływem dialektów północnochińskich języka mandaryńskiego) “czoh” lub “czoch”.

    W Chinach nie stosowano terminu “cash” na określenie odlewanej monety z brązu z otworem w środku.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Popularność: +1 (Głosujących: 1)

Skomentuj