Odnaleziona po ponad 400 latach. Pieczęć Stęszewa trafiła do muzeum

W Muzeum Regionalnym w Stęszewie zaprezentowano odnaleziony miejski tłok pieczętny z 1607 roku. Zabytek odkryto podczas poszukiwań prowadzonych na terenie gminy Stęszew, a dziś stanowi część stałej ekspozycji muzealnej.

Spotkanie dotyczące tego niezwykłego odkrycia odbyło się 18 kwietnia 2026 roku, w Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Muzeum Regionalnego w Stęszewie, Powiatowego Konserwatora Zabytków, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz członkowie Wielkopolskiego Stowarzyszenia Odkrywców.

Dyrektor muzeum Katarzyna Juźwiak podkreślała, że odkrycie ma wyjątkowe znaczenie dla lokalnej historii. Jak przypomniała, w zbiorach placówki znajduje się już dokument z 1606 roku nadający przywileje cechowi kuśnierskiemu w Stęszewie. Odnaleziony tłok pieczętny z 1607 roku stanie się jego naturalnym uzupełnieniem.

– Muszę powiedzieć, że nas, pracowników Stęszewskiego Muzeum, bardzo ucieszyło i zadziwiło to niezwykłe znalezisko – mówiła podczas spotkania Katarzyna Juźwiak.

O znaczeniu zabytku mówił prof. dr hab. Paweł Stróżyk z Wydziału Historii UAM. Zwracał uwagę, że choć sam przedmiot ma zaledwie 3,5 cm średnicy, jego wartość historyczna jest znacznie większa niż rozmiar.

– Są rzeczy małe i są rzeczy duże, których warto robić dużo zamieszania. Jeśli myślimy o rzeczach ważnych, o czymś, czego nie boję się nazwać skarbem historycznym, to musimy pamiętać, że te skarby historyczne są bardzo drobne – mówił profesor.

Badacz przypomniał, że pieczęcie były jednym z najważniejszych symboli władzy miejskiej. Bez nich nie mogło funkcjonować życie administracyjne ani prawne dawnego miasta.

– Pieczęć była najważniejszym przedmiotem, jaki reprezentował władze miejskie. To właśnie tłok pieczętny reprezentował wspólnotę miejską i władzę miasta – wyjaśniał prof. Paweł Stróżyk.

Odnaleziona pieczęć pochodzi z 1607 roku i zawiera herb Łodzia, związany z dawnymi właścicielami Stęszewa. Jak tłumaczył profesor, mimo zmian właścicielskich symbol utrzymał się w miejskiej identyfikacji przez dziesięciolecia. Sam tłok wykonano jako matrycę do odciskania pieczęci w wosku lub laku.

Znalezisko ma szczególną wartość także dlatego, że zachowało się bardzo niewiele dawnych dokumentów miejskich Stęszewa. Jak podkreślano podczas spotkania, po wielkim pożarze z 1772 roku większość archiwaliów spłonęła.

– Z tych pieczęci średniowiecznych i nowożytnych znaliśmy do tej pory tylko jeden typ pieczęci z 1768 roku. Mamy więc drugą znaną pieczęć z historii Stęszewa i to o blisko 150 lat starszą – mówił prof. Stróżyk.

O kulisach odkrycia opowiadał Kamil Golka, kierownik poszukiwań prowadzonych na podstawie pozwolenia konserwatorskiego wydanego 30 grudnia 2021 roku. Poszukiwania odbywały się na gruntach rolnych w rejonie Wielkiej Wsi, niedaleko granicy Wielkopolskiego Parku Narodowego.

– 4 września 2022 roku z grupą kolegów weszliśmy na pole. Mniej więcej po dwóch godzinach emocje sięgnęły zenitu. To był ten sygnał, dla którego chodziliśmy czasem setki godzin po polach i lasach – relacjonował.

Znalazcy zdecydowali się zabezpieczyć przedmiot i powiadomić Powiatowego Konserwatora Zabytków. Następnie rozpoczęto procedurę przekazania zabytku do Muzeum Regionalnego w Stęszewie.

Kamil Golka zwracał uwagę, że legalne poszukiwania archeologiczne wymagają zgód właścicieli gruntów oraz odpowiednich pozwoleń konserwatorskich. Podkreślał też rosnący problem niszczenia stanowisk archeologicznych i zabytków znajdujących się poza muzeami.

Pieczeń miejska Stęszewa

Tłok pieczętny typu herbowego. Na awersie negatywowy napis: *SIGILLVM * CIVITATIS * STESZEW.

W polu tarczy widnieje łódź, co łączy się z herbem szlacheckim Łodzia. Na tłoku widnieje data: 1607, co sugeruje jego wykonanie w tym roku.

Znalazca: Arkadiusz Hoffa

Kierownik poszukiwań: Kamil Golka

Członkowie Wielkopolskiego Stowarzyszenia Odkrywców