Kilkanaście lat czekania. Co naprawdę dzieje się z obwodnicą Mosiny?

Czy po latach planów, przetargów i obietnic obwodnica Mosiny wciąż ma szansę powstać? Burmistrz odpowiada: tak, jednak to wciąż proces złożony i rozpisany na lata. W najnowszej korespondencji z mieszkańcem przedstawia plan: decyzja środowiskowa (1,5–3 lata), potem projekt budowlany (1–2 lata), a realizacja, jeśli wszystko pójdzie zgodnie z harmonogramem – „około 2030 roku”. Koszt? „Około 126 mln złotych”.

Koncepcja obwodnicy Mosiny za 126 mln zł

W Mosinie nie ma inwestycji bardziej obrosłej w legendy niż obwodnica. Pierwsze przetargi, koncepcje, mapy i uroczyste deklaracje pamiętają jeszcze czasy, gdy w telefonach nie było dotykowych ekranów. Minęło kilkanaście lat, wydano setki tysięcy złotych na projekty, konsultacje, pracownicy magistratu przepracowali setki godzin w związku z ambitnymi planami mosińskich decydentów, a tymczasem kierowcy osobówek, tirów i autobusów wciąż stoją w korkach w centrum miasta.

Bartosz Syk, autor listu do magistratu, pisze wprost: „Nie ma projektu, który ma się zakończyć sukcesem, bez ram czasowych, konkretnych dat i kroków. (…) Inaczej mam poczucie, że ta obwodnica nie powstanie nigdy.” (Źródło: Pytania do burmistrza – strona UM, sierpień 2025). Jak dowiadujemy się z listu, nie jest to głos frustracji – lecz doświadczenia – w końcu obwodnica w dokumentach pojawia się od 2008 roku. Pan Syk, zawodowo zajmujący się prowadzeniem projektów – zaproponował opracowanie i publiczne pokazanie „mapy drogowej” inwestycji. Chciał dat, kamieni milowych i jasnego przekazu.

Dominik Michalak odpowiedział, że rozumie wagę sprawy, ale nie zamierza uprawiać polityki deklaracji: „W samorządzie angażuję się od 11 lat i doskonale wiem, że obwodnica – podobnie jak budowa basenu – była wykorzystywana w wielu kampaniach wyborczych i dyskusjach politycznych. Ja stawiam na konkrety, a nie obietnice bez pokrycia.”

Burmistrz: obwodnica w 2030, jeśli…

– Zapewniam, że nie jest to temat odłożony na półkę, przeciwnie – konsekwentnie nad nim pracujemy, choć procedura ta wymaga czasu, cierpliwości i ścisłej współpracy z wieloma instytucjami – tłumaczy burmistrz. – Działania prowadzimy na różnych szczeblach, a temat traktujemy z pełną odpowiedzialnością i zaangażowaniem – dodaje. Jednocześnie przypomina, że inwestycja znajduje się w Regionalnym Planie Transportowym Województwa Wielkopolskiego z perspektywą do 2030 roku. Planowana długość – 14 km, koszt – ok. 126 mln zł. Zadanie prowadzi Samorząd Województwa.

Włodarz przedstawił też etapy, w jakich ma powstać tzw. mała obwodnica czyli korekta drogi wojewódzkiej nr 431: Decyzja środowiskowa – 1,5 do 3 lat (przetarg na dokumentację planowany na wrzesień/październik br.). Projekt budowlany – 1 do 2 lat (po stronie marszałka). Realizacja – około 2030 roku, jeśli wszystkie procedury przebiegną bez zakłóceń. Jak informuje włodarz, prace nad tzw. „obwodnicą śródmieścia” – modernizacją DW 431 od ul. Mocka do ul. Konopnickiej oraz projektem ronda na skrzyżowaniu DW 430/431 (lata 2026–2028) cały czas trwają.

Historia dłuższa niż niejedna kadencja

Temat obwodnicy Mosiny pojawił się po raz pierwszy w dokumentach w 2008 roku. Poszukiwano wtedy nawet projektanta obwodnicy oraz ogłoszono przetarg. Ówczesna burmistrz Zofia Springer przedstawiła koncepcję trasy od ul. Mocka do ul. Powstańców Wielkopolskich w Drużynie oraz dalej do Będlewa. Po drodze miał powstać most na kanale. Spotkania, konsultacje i kolejne przetargi przynosiły wątpliwości mieszkańców i instytucji – m.in. Wielkopolskiego Parku Narodowego. Temat upadł z przytupem.

W 2010 roku opracowano projekt łącznika Mosina–Kórnik z Mosiną–Czempiń (168 tys. zł), a do 2013 roku na koncepcje obwodnicy wydano 546 366 zł. Razem – 715 214 zł. Potem przyszedł rok 2012 i zmiana przepisów dotyczących ochrony ujęcia wody Mosina–Krajkowo. To wtedy pierwotna koncepcja stała się problematyczna – przebieg trasy kolidował z terenami ochrony bezpośredniej ujęcia.

Woda, która parzy

Kiedy na trasie obwodnicy pojawia się ujęcie Mosina–Krajkowo, projekt obwodnicy jest torpedowany przez Aquanet, który już ostrzega: „Przebieg (…) ingeruje miejscowo w teren ochrony bezpośredniej ujęcia wody, na którym niedozwolone jest lokalizowanie jakiejkolwiek infrastruktury nie służącej ujmowaniu wód.” A gdy pojawił się pomysł „przesunięcia” obrębów ewidencyjnych, spółka odparła: „Stanowisko Spółki (…) jest negatywne (…) Niepokojące jest dążenie do zmniejszania powierzchni obrębu ewidencyjnego (…) co w konsekwencji przyczyni się do zwiększenia zagrożenia dla ujęcia.”

Wprost padło też ostrzeżenie o skutkach eksploatacji: „Eksploatacja drogi w proponowanej lokalizacji spowodowałaby stałe, niekorzystne oddziaływanie na jakość ujmowanych wód.” . W tym punkcie racje ochrony wody i potrzeby transportowe zderzają się w sposób fundamentalny.

– Eksploatacja drogi w proponowanej lokalizacji spowodowałaby stałe, niekorzystne oddziaływanie na jakość ujmowanych wód. Nawet w przypadku wykonania uszczelnienia całego pasa drogowego w granicach strefy ochrony pośredniej, zgodnie z obowiązującymi przepisami, należy spodziewać się, że może dojść do rozszczelnień i niekontrolowanego spływu zanieczyszczeń do gruntu i wód podziemnych – tłumaczył Aquanet.

„Polityka, przepisy i drogi bez zjazdów

W 2021 roku poseł PiS Bartłomiej Wróblewski odwiedził Mosinę, promując Polski Ład. Zapewniał: „Jest to chyba najważniejsza inwestycja infrastrukturalna dla gminy Mosina.” (Źródło: „PiS pomoże burmistrzowi Mosiny wybudować obwodnicę i basen?”, GMP, 20.07.2021). Podkreślał jednak, że bez dokumentacji i uzgodnień z Aquanet nie ma szans na środki w pierwszych edycjach programu.

– „Zdaję sobie sprawę z różnic zdań dotyczących przebiegu obwodnic oraz wyzwań związanych z ujęciem wody. Jest oczywiste, że jeśli dzisiaj nie ma przygotowanej dokumentacji projektowej i są wątpliwości co do przebiegu drogi, to nie będzie możliwości z korzystania środków z Polskiego Ładu w pierwszych edycjach tego programu, które mają miejsce teraz i będą jesienią. Polski Ład jest jednak pomyślany na cała dekadę. Im szybciej jednak gmina będzie gotowa do tej inwestycji, tym większa szansa, że zakończy się ona sukcesem” – przekonywał parlamentarzysta.

Kiedy w 2021 r. WZDW projektował odcinek DW 431 bez zjazdu pod przyszłą obwodnicę, w radzie padły mocne słowa. Radny Jan Marciniak oceniał: „To pokazuje, że Zarząd Województwa nie jest obecnie zainteresowany procedowaniem nad obwodnicą Mosiny.” A ówczesny radny Roman Kolankiewicz, obecnie wiceburmistrz Mosiny dodawał: „W tej chwili, gdy odcinek drogi nr 431 jest projektowany bez zjazdów na obwodnicę, jest to dla mnie jasny sygnał (…) „Kiedy usłyszymy, że to mrzonka?” (Źródło: „Mosina skazana na TIRy?”, GMP, 23.02.2021).

Nie brakowało też wtedy twardych zapisów, pochodzących z magistratu: „Zlecenie wykonania projektu budowlanego (…) wydaje się bezzasadne do czasu ustalenia sprawy z Aquanet.” . Był to chłodny prysznic dla polityków, ale i wskazówka, od czego należało zacząć…

Dodatkowo, istniał problem braku wymiany informacji pomiędzy gminą, a Aquanetem. – „Spółka Aquanet nie jest informowana przez Gminę o kolejnych działaniach związanych z dalszym procedowaniem miejscowego planu dla części miasta Mosina i części wsi Sowiniec. O podjętych działaniach Gminy dowiadujemy się poprzez obserwację stron internetowych: Bip Mosina i Rady Gminy Mosina” – przekazywała redakcji Dorota Wiśniewska, ówczesna rzeczniczka prasowa Aquanet.

Czego nauczyła nas „Czerwonka”?

Mała obwodnica śródmiejska – słynna „Czerwonka” – jako osobny projekt, miała być szybkim sposobem na korki na Szosie Poznańskiej. Niespełna kilometrowy odcinek, który miał odciążyć centrum Mosiny, planowano od 2013 roku. Zamiast tego stała się symbolem przeciąganych projektów. Od 2013 roku rezerwowano środki, wykupiono działki za ok. milion złotych. W 2018 roku w budżecie zapisano 5,4 mln zł na budowę – we wrześniu je zdjęto, bo Zarząd Dróg Wojewódzkich zakwestionował poprawność dokumentacji. Po drodze przewijały się problemy z WPN, PKP i starostwem – a także z własnymi mapami.

W archiwach znajdziemy i takie zdania: „Będziemy czynili wielkie starania, aby obwodnica (choćby w części) powstała jak najszybciej.” („Obwodnica w 2027 zamiast 2017? Ranking klap”. Mimo tego, niewiele w tej sprawie się zmieniło. Plany nie doczekały się realizacji, do czego w Mosinie już nas przyzwyczajono.

Długa lista kosztów i poślizgów

Liczby nie kłamią. Na same koncepcje (2010–2013) wydano łącznie 715 214 zł (w tym 546 366 zł na koncepcje wariantów i 168 000 zł na łącznik Mosina–Czempiń). W 2017 r. przetarg unieważniono: plan był na 19 mln zł, oferta Budimexu wyniosła 42 mln zł – ponad dwukrotnie więcej.

Ta lista zdarzeń sprawiła, że hasło „obwodnica” w dyskusjach mieszkańców często brzmi groteskowo. Marcin Lis, pełniąc obowiązki burmistrza w 2022 r., w rozmowie z redakcją zapewniał jeszcze, że temat jest „Jak najbardziej aktualny. To jest ważna sprawa, o której trzeba myśleć. Do rozmów trzeba wrócić i analizować różne warianty.” (Źródło:„Potrafię łączyć ludzi dla wspólnej, lokalnej idei. Rozmowa z Marcinem Lisem, p.o. burmistrza gminy Mosina”, GMP, 17.12.2022).  – „Wiele tematów można dogadać – proszę sobie przypomnieć, że jak w Poznaniu autostrada miała iść przez tereny Aquanetu, też jakoś udało się znaleźć rozwiązanie. Większa sprawa została zrealizowana. Fakt, że była to sprawa rządowa, a nie samorządowa, a rząd może wszystko” – mówił z rozmowie z redakcją Marcin Lis.

Co teraz? Pięć rzeczy, które muszą się wydarzyć

W zestawieniu największych inwestycyjnych opóźnień obwodnica Mosiny zajmuje miejsce szczególne – i to nie bez powodu. Od pierwszego pomysłu minęły lata, które wypełniły spory z władzami województwa, protesty mieszkańców, zastrzeżenia instytucji ochrony środowiska oraz chroniczny brak środków. Decyzje podejmowano doraźnie, często bez spójnej strategii. Efekt? Ponad dekadę po pierwszym przetargu wciąż nie widać nawet symbolicznego wbicia łopaty.

W ostatnim czasie, więcej światła na sprawę rzucił obecny burmistrz, Dominik Michalak, publikując odpowiedź na łamach urzędowych. Po pierwsze – formalności środowiskowe z realnym wariantem, który nie naruszy ochrony wód. Po drugie – projekt budowlany zsynchronizowany z inwestycjami WZDW (węzły, zjazdy). Po trzecie – finansowanie: województwo + środki zewnętrzne + wkład własny. Po czwarte – uczciwa „mapa drogowa” z terminami i kamieniami milowymi dostępna publicznie. Po piąte – komunikacja: mieszkańcy muszą wiedzieć, kiedy i co się dzieje.

W pytaniach do burmistrza, Pan Bartosz prosił o ramy, nie slogany. Jak zapewnia jednak Dominik Michalak – deklaruje „konkrety” zamiast „obietnic”. Tych konkretów jednak w dalszym ciągu jest niewiele.

Czy tym razem dojedziemy do celu?

Obwodnica Mosiny od lat balansuje między dwiema racjami: bezpieczeństwem ujęcia wody dla aglomeracji i zapewnieniem normalnego ruchu i infrastruktury drogowej. Ale decyzje wciąż zapadają, a prace trwają. Jak dotąd, żadnemu burmistrzowi nie udało się przełamać problemów, na drodze do budowy obwodnicy. Czy tym razem się uda? Jak ujął to burmistrz Michalak: „Zapewniam, że będziemy dalej pracować konsekwentnie i transparentnie w tym temacie.”

Pozostaje mieć nadzieję, że obecny burmistrz wyciągnie wnioski z doświadczeń poprzedników i uniknie powtarzania błędów, które jak pokazuje historia obwodnicy, wynikały głównie z braku rzetelnej komunikacji.